Czy można przygotować dziecko do przesłuchania, zanim przekroczy próg sądu? Wirtualny Pokój Przesłuchań powstał właśnie po to, aby nieznane miejsce i trudna procedura stały się choć trochę bardziej zrozumiałe i przewidywalne.
Dla osoby dorosłej wizyta w sądzie może być stresująca. Dla dziecka, które ma zostać przesłuchane i często nie wie, czego się spodziewać, może być doświadczeniem jeszcze trudniejszym.
Jak wygląda pokój przesłuchań? Kto będzie w środku? Co się wydarzy? Czy można poprosić o przerwę? Co zrobić, jeśli nie rozumie się pytania?
To właśnie takie niewiadome mogą dodatkowo zwiększać napięcie. Wirtualny Pokój Przesłuchań został stworzony, aby pomóc dzieciom przygotować się do tej sytuacji jeszcze przed przyjazdem do sądu.
Najpierw oswoić to, co nieznane
Projekt skierowany jest przede wszystkim do dzieci przesłuchiwanych w postępowaniu karnym w charakterze świadków w tzw. trybie ochronnym.
Jego idea jest prosta: zanim dziecko znajdzie się w prawdziwym pokoju przesłuchań, może zobaczyć go wcześniej w bezpiecznych i znanych warunkach – na ekranie komputera.
Ma to szczególne znaczenie dla dzieci, które mieszkają daleko od miejsca planowanego przesłuchania i nie mają możliwości wcześniejszej wizyty w sądzie. Dzięki stronie mogą zapoznać się z przestrzenią samodzielnie, razem z rodzicem, opiekunem albo inną zaufaną osobą.
Nie chodzi o przygotowywanie dziecka do tego, co ma powiedzieć.
Chodzi o coś zupełnie innego: o pokazanie mu, jak może wyglądać sytuacja, w której się znajdzie, i przekazanie podstawowych informacji dotyczących przebiegu przesłuchania oraz przysługujących mu praw.
Jak działa Wirtualny Pokój Przesłuchań?
Po wejściu na stronę wirtualnypokojprzesluchan.pl użytkownik może wybrać miasto, w którym znajduje się pokój przesłuchań. Następnie może zapoznać się z przygotowaną przestrzenią i odbyć po niej wirtualny spacer.
W jego trakcie przy istotnych elementach wyposażenia znajdują się specjalne oznaczenia z literą „i”.
Po ich wybraniu pojawia się informacja wyjaśniająca, czym jest dany element i jakie może mieć znaczenie podczas przesłuchania. Treści mogą być również odczytywane przez lektora w języku polskim i angielskim.
Dzięki temu dziecko nie ogląda wyłącznie zdjęcia pomieszczenia. Może stopniowo poznać przestrzeń i dowiedzieć się, czego może się w niej spodziewać.
Bez rejestracji, bez opłat i bez limitu czasu
Jednym z ważnych założeń projektu jest jego dostępność.
Skorzystanie z Wirtualnego Pokoju Przesłuchań jest bezpłatne. Nie trzeba tworzyć konta ani podawać swoich danych, a do wirtualnej przestrzeni można wracać wielokrotnie.
Dziecko może więc obejrzeć pomieszczenie raz, ale może również wrócić do niego później – na przykład razem z rodzicem lub opiekunem.
Projekt uwzględnia także potrzeby osób, dla których tradycyjny tekst może stanowić barierę. Założono dostosowanie treści m.in. do dzieci z niepełnosprawnością intelektualną, dzieci, które nie opanowały jeszcze umiejętności czytania, oraz osób niewidomych.
Dlaczego wcześniejsze przygotowanie jest tak ważne?
Dziecku, które dowiaduje się o konieczności udziału w przesłuchaniu, może towarzyszyć wiele obaw.
Może bać się spotkania z nieznanymi osobami, zastanawiać się, czy będzie znało odpowiedzi na wszystkie pytania, obawiać się pomyłki albo tego, że czegoś nie zrozumie. Trudna może być już sama świadomość znalezienia się w nieznanym miejscu i uczestniczenia w procedurze, której zasad dziecko wcześniej nie znało.
Dlatego przekazanie dziecku odpowiednich do jego wieku informacji i wcześniejsze oswojenie miejsca może pomóc ograniczyć niepewność oraz zwiększyć jego poczucie bezpieczeństwa.
Projekt powstał również z myślą o ograniczaniu ryzyka wtórnej wiktymizacji, czyli dodatkowych negatywnych doświadczeń związanych z udziałem osoby pokrzywdzonej lub świadka w procedurach po doświadczeniu krzywdzącego zdarzenia.
Nie tylko dla dzieci
Choć dziecko znajduje się w centrum projektu, Wirtualny Pokój Przesłuchań może być pomocny również dla dorosłych.
Z materiałów mogą korzystać rodzice i opiekunowie, którzy sami często nie wiedzą, czego spodziewać się w związku z przesłuchaniem dziecka.
Strona może być także wykorzystywana przez psychologów oraz osoby reprezentujące małoletnich. Autorzy projektu wskazują również jej potencjał edukacyjny dla sędziów, prokuratorów, prawników, studentów prawa i aplikantów przygotowujących się do pracy z dziećmi uczestniczącymi w postępowaniach.
Projekt tworzony przez ludzi, którym zależy na prawach dziecka
Wirtualny Pokój Przesłuchań ma charakter społeczny. W przygotowaniu treści uczestniczyli przedstawiciele różnych środowisk – m.in. sędziowie, radcowie prawni, pracownicy naukowi oraz studenci i absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Koordynatorką projektu jest r. pr. dr Katarzyna Osiak-Krynicka, a projekt realizowany jest wraz z Polskim Towarzystwem Prawa Organizacji Non-Profit.
Projekt nadal jest rozwijany, a strona internetowa jest sukcesywnie rozbudowywana i aktualizowana.
Zobacz Wirtualny Pokój Przesłuchań
Technologia nie zastąpi obecności i wsparcia drugiego człowieka. Może jednak pomóc zmniejszyć liczbę niewiadomych w sytuacji, która dla dziecka jest nowa i trudna.
I właśnie na tym opiera się idea Wirtualnego Pokoju Przesłuchań: dziecko może wcześniej zobaczyć miejsce, zdobyć podstawowe informacje i wejść w nieznaną sytuację z większą wiedzą o tym, co je czeka.
Bo przyjazny dziecku wymiar sprawiedliwości zaczyna się także od tego, aby mówić do niego w sposób, który jest dla niego zrozumiały.
→ Zobacz projekt Wirtualny Pokój Przesłuchań
Przejdź do Wirtualnego Pokoju Przesłuchań